Pesten op de werkvloer: wat te doen?

Pesten op het werk door collega's, leidinggevenden of klanten komt vaker voor dan je denkt. De gevolgen van kwetsen en vernederen kunnen zeer ernstig zijn voor het slachtoffer. Werkgevers zijn dan ook verplicht beleid te voeren om sociale veiligheid op de werkvloer te realiseren. Lees hier hoe je dat doet.

Technische medewerker wordt gepest op de werkvloer
  • Signaleer pesten op de werkvloer
  • Ken de gevolgen van pesten op het werk
  • Leef de wetgeving over pesten op werk na
  • Hanteer sociale veiligheid op de werkvloer

Hoe doet pesten zich voor op het werk?

Pesten kan zich voordoen op verschillende manieren. Op een directe manier richting het slachtoffer gebeurt dit vaak in de vorm van kleinerende en vernederende opmerkingen, constante kritiek, dreigingen en zelfs fysieke aanvallen.

Vaak gebeurt pesten ook achter de rug van het slachtoffer om. Voorbeelden hiervan zijn: iemand negeren, iemand buitensluiten of het verspreiden van geruchten, roddels en valse beschuldigingen over iemand. Allemaal vormen van pesten die veel vaker voorkomen op het werk dan je zou verwachten.

Wat zijn de gevolgen van pesten op de werkvloer?

Pesten op het werk is een hardnekkig en ernstig probleem. Elk geval van pesten is er een te veel. Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (CBS/TNO) blijkt al jaren dat zo’n 8% van de medewerkers zich een enkele keer tot zeer vaak gepest voelt. 

Dit brengt groot persoonlijk leed met zich mee. Zo kan pesten psychische problemen, fysieke klachten of een negatief zelfbeeld als gevolg hebben. Ook op familie, vrienden, omstanders en collega’s heeft dit effect. Grote kans dat de cultuur op een afdeling er negatief door verandert of er een arbeidsconflict ontstaat.

Naast persoonlijk leed en leed voor omstanders heeft pesten op het werk ook grote maatschappelijke kosten als gevolg. TNO becijferde dat pesten voor 4 miljoen extra verzuimdagen per jaar zorgt en ongeveer 900 miljoen euro aan aanvullende kosten voor loondoorbetaling.

Wat zegt de wetgeving over pesten op het werk?

Sinds 1994 vallen pestgedrag en seksuele intimidatie onder de Arbowet. Hierin staat dat de werkgever binnen het algemene arbobeleid een beleid moet voeren met betrekking tot het beschermen van medewerkers tegen seksuele intimidatie en tegen agressie en geweld.

Onder agressie en geweld verstaat de wet voorvallen waarbij een medewerker psychisch of fysiek wordt lastiggevallen, bedreigd of aangevallen en dit onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met het verrichten van de arbeid. Pestgedrag wordt in de Arbowet dus opgevat als een vorm van agressie en geweld.

Wat is een werkgever verplicht te doen bij pesten op het werk?

Pesten heeft gevolgen voor iedereen die er mee te maken heeft. Gezamenlijk hebben werkgevers en medewerkers dan ook de verantwoordelijkheid om maatregelen tegen pesten te nemen.

De wet legt een verbinding met het ‘gewone’ arbeidsomstandighedenbeleid. De werkgever moet aandacht besteden aan agressie en geweld bij het maken van een risico-inventarisatie met een plan van aanpak. 

Ook het Burgerlijk Wetboek kan de werkgever aansporen iets tegen pesten te doen. Daar staat namelijk dat werkgever en medewerker verplicht zijn zich als een goed werkgever en een goed medewerker te gedragen.

Tips: wat kun je concreet doen tegen pesten op de werkvloer?

  1. Maak pesten op de werkvloer bespreekbaar. Het Ministerie SZW heeft daar een speciale campagne voor ontwikkeld: 'Moet toch kunnen'. Ook TNO reikt daarvoor materialen aan.
  2. Maak gebruik van het spel dat het Ministerie SZW heeft ontwikkeld om ongewenst gedrag in teams bespreekbaar te maken: KoersKaart ‘Moet toch kunnen’. Tijdens dit spel van twee uur gaan teamleden aan de hand van prikkelende vragen met elkaar in gesprek over (on)gewenst gedrag.
  3. Maak gebruik van de Handreiking psychosociale arbeidsbelasting van het Ministerie SZW waarin oplossingen worden aangedragen.
  4. Stel een vertrouwenspersoon aan. Informeer de werknemers over deze vertrouwenspersoon.
  5. Stel een klachtencommissie in voor medewerkers waar ze terecht kunnen met hun klachten over pestgedrag. Via een klachtencommissie kan pestgedrag in een vroeg stadium worden gesignaleerd.
  6. Noteer de pestklachten in het bedrijf in een rapport. Dit rapport kan gebruikt worden bij het vormgeven van het bedrijfsbeleid.

Op de website van het Ministerie SZW lees je meer over bovenstaande tips en ontdek je welke concrete tools je kunt gebruiken om iets te doen tegen pesten op het werk.

Wat is de rol van de Arbeidsinspectie bij pesten op de werkvloer?

De Arbeidsinspectie moet de naleving van de Arbowet controleren en indien nodig een eis tot naleving stellen. De Arbeidsinspectie kan de nalatige werkgever een bestuurlijke boete opleggen.

De ondernemingsraad kan ook een beroep op de Arbeidsinspectie doen. In iedere regio heeft de Arbeidsinspectie bovendien een vertrouwensinspecteur aangesteld. Daar kan men met klachten terecht. Meer informatie over ongewenst gedrag op het werk lees je op de website pesten op de werkvloer.