Aan tafel met...
In deze rubriek spreken we met leidinggevenden en praktijkbegeleiders over de (unieke) wijze waarop hun bedrijf jongeren opleidt tot vakmensen in de installatiebranche. In deze editie zijn dat teamleider Aline de Jonge en leerlingcoördinator Rick van der Sluis van TOP (Techniek OpleidingsPunt), onderdeel van Van der Sluis Technische Bedrijven in Genemuiden.

‘Als je als organisatie leerlingen wilt opleiden tot vakmensen, moet iedereen binnen het bedrijf daar achter staan. Van directie en managementteam tot projectleiders en voormannen. Anders lukt het niet. En dus moet je heel veel communiceren’, aldus Aline de Jonge (43 jaar). Het is november 2020 wanneer zij als hr-adviseur aan de slag gaat bij Van der Sluis Technische Bedrijven in het Overijsselse Genemuiden. Ze krijgt een even heldere als uitdagende opdracht, zo vertelt ze op deze zonnige maandagochtend. ‘Het was onder andere mijn taak om het leerbedrijf binnen de organisatie te professionaliseren. Van der Sluis Technische Bedrijven bestaat uit diverse bedrijven waar elke dag ruim 700 mensen werkzaam zijn in zo ongeveer alle disciplines binnen de bouwketen. Er is volop werk, maar het is heel moeilijk om goede vakmensen te vinden. Daarom heb ik op basis van een grondige analyse en mijn ervaring het opleidingscentrum TOP ontwikkeld. De kracht zit ‘m naar mijn mening in samenwerking en draagvlak’.
Eerst binnenhalen...
TOP is de afkorting voor Techniek OpleidingsPunt. In de praktijkruimte voor installatie- en elektrotechniek worden verschillende doelgroepen begeleid, zo vertelt Aline. ‘Hoofdzakelijk leerlingen die een mbo-opleiding volgen, zij-instromers, collega's die zich verder ontwikkelen in hun vak en vmbo-leerlingen die kennismaken met techniek. Iedereen leert in een realistische praktijkomgeving, met als doel vakmanschap én persoonlijke ontwikkeling. Rick van der Sluis (36 jaar, en nee, geen familie van de naamgever van het bedrijf) is sinds de start van TOP de leerlingcoördinator. Hij legt uit hoe het opleidingstraject er uit ziet. ‘We hebben allereerst goed nagedacht over de manier waarop we leerlingen kunnen verleiden om bij ons een opleiding te volgen. Zo bieden we een arbeidsovereenkomst bij Van der Sluis, worden de kosten voor school door ons betaald, ontvangen ze gratis gereedschap én bieden we uitzicht op een vaste baan.’

‘Als je als organisatie leerlingen wilt opleiden tot vakmensen, moet iedereen binnen het bedrijf daar achter staan’
Dan opleiden...
‘De leerlingen starten in augustus met een vierweekse introductie, waarin we hen de basisvaardigheden leren’, zo vervolgt Rick zijn verhaal. ‘Vervolgens gaan ze één dag in de week naar het ROC voor het theoretische gedeelte van de opleidingen ‘Monteur Werktuigkundige Installaties’ of ‘Monteur Elektrotechnische Installaties’. De overige vier dagen gaan ze in de praktijk aan de slag bij één van de leerbedrijven binnen Van der Sluis Technische Bedrijven. Daarnaast hebben de toekomstige monteurs één dag in de vier weken een praktijkdag bij TOP. Tijdens deze dag kunnen ze praktijkopdrachten uitvoeren en handelingen oefenen waar ze binnenkort op de bouw mee aan de slag gaan. Daarnaast richten we ons op persoonlijke ontwikkeling, zodat de leerlingen bijvoorbeeld leren omgaan met tegenslag of kritiek. Het gaat ons er namelijk om dat ze met meer zelfvertrouwen en goed voorbereid de bouwplaats op kunnen lopen.’
Zelfstandig opleidingsteam
TOP beschikt niet alleen over een goed doortimmerd opleidingstraject, maar ook over een deskundig opleidingsteam, zo vertelt Aline. ‘Als teamleider werk ik veelvuldig samen met Rick. Daarnaast hebben we drie opgeleide praktijkinstructeurs, diverse leermeesters (praktijkbegeleiders) en er zitten meerdere oud-medewerkers in ons team die we inzetten om kinderen en jongeren te interesseren in de techniek. We hebben eens in de drie weken een teamoverleg, waarbij we met elkaar de gang van zaken en bepaalde aandachtspunten bespreken. Voor de rest houd ik mij onder andere bezig met het aansturen op de grote lijnen, het team kleurt de lijnen in. We vinden ruimte en vertrouwen allemaal belangrijk.’

‘Het gaat ons er namelijk om dat ze met meer zelfvertrouwen en goed voorbereid de bouwplaats op kunnen lopen.’
Veelvuldige communicatie
Wat betreft zelfstandigheid vormt leerlingcoördinator Rick een goed voorbeeld. Zo is hij vanuit TOP het boegbeeld als het gaat om het contact met scholen. ‘Wij doen echt veel moeite om leerlingen te enthousiasmeren om in de techniek, en dan natuurlijk het liefst bij Van der Sluis Technische Bedrijven, aan de slag te gaan. Want onbekend maakt onbemind. Daarom heb ik niet alleen veel contact met de roc’s in de regio, maar hebben we ook leerlijnen met enkele vmbo’s. Hierbij wisselen we technieklessen bij de vmbo’s af met lessen in onze praktijkruimte. Daarnaast gaan we ook op bezoek bij diverse basisscholen om leerlingen van groep 7 en 8 te interesseren in de wereld van techniek.’ Toch focust TOP zich niet alleen op leerlingen, zo geeft Aline aan. ‘Demografisch gezien merken we dat het aantal jongeren terugloopt. Hierdoor worden zij-instromers steeds belangrijker voor ons als doelgroep. Om ook hen te bereiken, staan we daarom op diverse beurzen en evenementen. En met succes. Van de 15 leerlingen die in augustus aan de nieuwe TOP-leergang zijn begonnen, zijn er drie zij-instromers.’
De kosten-batenanalyse
Aline is blij met deze resultaten, maar ze beseft ook dat dit alles te maken heeft met de visie van Van der Sluis Technische Bedrijven. ‘Wij hebben de luxe dat we een organisatie achter ons hebben staan die een serieuze hoeveelheid tijd en geld in TOP kan en wil investeren. Het resultaat van deze investering is lastig in euro’s uit te drukken denk ik. De opbrengst zit vooral in de continuïteit van ons vakmanschap. We leiden mensen op die zich ontwikkelen binnen onze organisatie. En daarmee bouwen we aan de toekomst van het bedrijf.’

‘Demografisch gezien merken we dat het aantal jongeren terugloopt. Hierdoor worden zij-instromers steeds belangrijker voor ons als doelgroep.’
Geen eigen academie? Dit werkt ook in een klein bedrijf!
Lang niet elk bedrijf heeft een eigen opleidingsruimte. Maar in een klein team werkt de leerling direct naast een vakman, en dat is een sterk punt. Drie dingen die je daarbovenop kunt doen:
PS: Leerlingen van collega bedrijven mogen bij TOP aankloppen: van harte welkom.
Zet begeleiding in de planning
Een vast halfuur per week om terug en vooruit te kijken, afgesproken met de eigenaar.
Zet de eerste week op papier
Met wie loopt hij mee, wat doet hij eerst, wat moet hij na vijf dagen weten?
Bied vroeg perspectief
Laat een leerling op tijd weten dat je hem graag houdt als het goed gaat.
